Drankafnameovereenkomsten en de gedragscode

Horeca Vlaanderen, Horeca Brussel, Horeca Wallonië, De Belgische Brouwers en de Federatie van Belgische drankenhandelaars ondertekenden in december 2015 een gedragscode, die de brouwerijcontacten voor een deel versoepelde. De vaak erg strikte contracten tussen brouwers en horecaondernemers waren al lang een doorn in het oog van deze ondernemers. Bijgevolg zorgde Horeca Vlaanderen ervoor dat de grootste problemen aangepakt werden via de Gedragscode 2015.

Gezien de maatschappelijke evoluties sinds 2015, de snel evoluerende (financiële) wereld, alsook de wens van de betrokken sectororganisaties en beroepsverenigingen om zich samen nog sterker te wapenen tegen (nog steeds) bestaande en toekomstige uitdagingen, besloten zij om een nieuwe gedragscode voor goede relaties tussen brouwers, drankenhandelaars en horecasector op te stellen (hierna ‘Gedragscode 2025’), opnieuw in onderling overleg.

Deze Gedragscode 2025 werd ondertekend door alle betrokken sectororganisaties en door de Ministers Simonet en Clarinval op 6 juni 2025.

Vanaf 1 januari 2026 is deze Gedragscode 2025 integraal van toepassing op alle drankafnameovereenkomsten, dus ook op deze die al liepen in juni 2025.

Hierop geldt één uitzondering: Voor wat betreft drankafnameovereenkomsten die in juni 2025 reeds lopende waren en verbonden zijn met een handelshuur- of concessieovereenkomst, zal de regeling met betrekking tot sterke dranken (zie verder) pas in werking treden wanneer de verbonden handelshuur of concessie wordt verlengd, vernieuwd of gewijzigd (en dit ten vroegste vanaf 1 januari 2026).

Naast de Gedragscode 2025 bestaat ook nog het addendum aan de Gedragscode 2015 “tot regeling van de gevolgen van de COVID-19-crisis op het niet behalen van afnamequota”, te Brussel ondertekend op 1 juli 2022. De volledige tekst van dit addendum is terug te vinden op de website van de FOD Economie.

Algemeen gesteld zien brouwers en drankenhandelaars af van contractuele vergoedingen voor het niet behalen van afnamequota tijdens de COVID-periode, terwijl horecaondernemers, op hun beurt, garandeerden om het niet-afgeschreven deel van de prestaties voor hun rekening te blijven nemen.

Wat is een brouwerijcontract?

Wanneer een horeca-uitbater een overeenkomst sluit met een brouwerij of drankenleverancier waarbij hij verplicht is een bepaalde hoeveelheid drank af te nemen, spreekt men van een drankafnamecontract of brouwerijcontract.

Een brouwerij of drankenhandelaar kan een horecaondernemer drankafnameverplichtingen opleggen, zoals een exclusieve bevoorrading of minimale afnameverplichting. Daartegenover staat dat de brouwerij of drankenleverancier bijzondere financiële of economische tegemoetkomingen belooft, bijvoorbeeld door het café te verhuren of meubilair en uitrusting te voorzien.

Horeca Vlaanderen stelt echter al langer vast dat dergelijke regeling niet altijd even voordelig is voor een horeca-uitbater, een bekommernis die ondertussen ook door politici werd opgepikt. Met als resultaat de hierboven vermelde Gedragscodes. Dankzij deze codes geniet de horecaondernemer meer vrijheid, transparantie en rechtszekerheid. Hoewel hiermee niet de volledige problematiek is opgelost, werden wel belangrijke stappen gezet in de richting van grotere ondernemersvrijheid.

Versterking positie horecaondernemer

De afgesloten gedragscodes bepalen dat een aantal clausules in de brouwerijcontracten per definitie worden verboden. Zo mag de brouwer of drankenhandelaar geen verplichtingen meer opleggen betreffende openingsuren of -dagen (als de horecabestemming van het onroerend goed wordt nageleefd), private aankopen, toekomstige uitbatingen en verkoopprijzen. Hierdoor heeft de horecaondernemer (terug) meer zeggenschap over zijn zaak, wat het ondernemerschap versterkt.

Minimale afnameverplichtingen

Het blijft mogelijk voor brouwerijen en drankenhandelaars om horecaondernemers te verplichten om periodiek een minimale hoeveelheid dranken af te nemen. Dankzij de gedragscode moet men echter wel uitgaan van een realistische benadering, ook rekening houdend met een correct rendement voor alle partijen. Daarnaast worden situaties van overmacht verplicht in rekening gebracht en zijn er in geval van verbreking afspraken over maximale vergoedingen. Denk hierbij aan de uitvoering van openbare werken van lange duur, die een directe impact hebben op de bereikbaarheid van de horecazaak.

Exclusiviteit

In de gedragscode zijn afspraken gemaakt om de exclusiviteit deels in te perken. Zo is er geen exclusiviteitsverplichting meer mogelijk voor alle goederen die geen dranken zijn én warme dranken, met uitzondering van koffie. Eveneens is er een kleine opening wat de exclusiviteit voor bieren betreft: cafébazen zullen minstens twee speciaalbieren op fles mogen kiezen. Wel belangrijk om mee te geven: deze laatste uitzondering geldt niet voor cafés die in eigendom zijn van een brouwer of drankenhandelaar, diens familie of een verbonden vennootschap.

Gedragscode 2025

Doorheen de jaren is gebleken dat er toch nog enkele hiaten zijn in de gedragscode 2015, waardoor de zorgen omtrent brouwerijcontracten nog steeds niet van alle schouders van horecaondernemers zijn gevallen. Zo wil Horeca Vlaanderen o.a. de exclusiviteit nog sterker inperken, maar de Europese wetgeving laat brouwers en drankenhandelaars toe om dit te bedingen. In 2023 werd de gedragscode geëvalueerd, waarna in juni 2025 een vernieuwde versie van de Gedragscode voor goede relaties tussen brouwers, drankhandelaars en de horecasector werd voorgesteld.

Belangrijke verbeteringen in de Gedragscode 2025:

  • Een ruimer toepassingsgebied, wat voor meer rechtszekerheid zorgt in de uitvoering van de contracten en een gelijk speelveld;
  • Horecafederaties - in overleg met brouwers en drankhandelaars - engageren zich om binnen het jaar na ondertekening een kwalitatieve opleiding uit te werken, zodat horeca-uitbaters hun zaak professioneler kunnen beheren;
  • Meer en betere informatie voor horecaondernemers vóór het aangaan van contracten, inclusief gestandaardiseerde documenten en inzichtelijke drankprijzen, met behoud van de standaardtermijn van 14 kalenderdagen om de overeenkomst te herzien;
  • Een forse uitbreiding van verboden clausules, zoals onrechtmatige prijswijzigingen en het verbreken van huurcontracten wegens niet voldoen aan afnamequota;
  • De regels inzake exclusiviteit voor sterke dranken en speciaalbieren worden ten gunste van de horeca-uitbaters verduidelijkt: 1) Voor minimum twee speciaalbieren op fles wordt nog steeds afgeweken van de exclusiviteit die de Europese regels toestaat. 2) Voor sterke dranken worden de regels vereenvoudigd en hebben de horeca-uitbater en de drankenhandelaar/brouwer meer vrijheid om tot een gezamenlijk akkoord te komen;
  • Een versterkte rol voor de Verzoeningscommissie (FOD Economie), met focus op overleg in plaats van rechtbanken, wat sneller, goedkoper en sectorspecifiek is.

"Dit akkoord over een hernieuwde gedragscode was noodzakelijk om tegemoet te komen aan de aanbevelingen van diverse instanties," zegt Matthias De Caluwe, CEO van Horeca Vlaanderen. "Het biedt duidelijkheid en zekerheid aan onze horecaondernemers in deze uitdagende tijden. Zonder dit akkoord zou de vorige gedragscode zijn komen te vervallen, waardoor de situatie op het terrein mogelijk zou terugkeren naar die van vóór 2015. Een scenario dat we absoluut wilden vermijden. Met deze stap verstevigen we het fundament, maar we bouwen uiteraard volop verder aan meer vrijheden voor onze ondernemers."

Voor meer informatie en de volledige Gedragscode (2025) kan je terecht op de website van de FOD Economie.

Brochure Drankafnameovereenkomsten

Horeca Vlaanderen bundelt in de Brochure Drankafnameovereenkomsten de belangrijkste regelgeving rond drankafnameovereenkomsten en vertaalt die naar de praktijk. Je ontdekt waar je op moet letten, welke afspraken wel en niet kunnen, en krijgt concrete tips om een evenwichtige overeenkomst af te sluiten die ook op lange termijn in jouw voordeel werkt.

Ben je lid van Horeca Vlaanderen? Vraag de brochure exclusief en gratis aan door het contactformulier in te vullen. We bezorgen je graag alle informatie zodat je goed voorbereid aan de onderhandelingstafel zit.

Nog geen lid van Horeca Vlaanderen? We vertellen je graag wat een lidmaatschap voor jouw horecazaak kan betekenen. Vul het contactformulier in en een regiocoördinator neemt vrijblijvend contact met je op. Ontdek onze ledenvoordelen of sluit je meteen aan.